Cách rải phân hạt cho đều để bớt lãng phí mỗi vụ

Thăm ruộng trước khi bón để biết chỗ nào cần kiểm tra kỹ hơn.

Bón xong một ruộng, nhìn lại thấy đã hết đúng số bao dự tính, nhiều người sẽ yên tâm. Nhưng số phân dùng hết mới cho biết tổng lượng đã rải. Nó chưa cho biết góc ruộng nào nhận nhiều, dải đất nào nhận ít, hay có bao nhiêu phân rơi ra ngoài phần đất cần bón.

Vì vậy, muốn kiểm tra một lần rải phân, hãy nhìn cả lượng phân trên diện tích và cách phân bố giữa các đường đi. Hai việc này cần được kiểm tra riêng. Một dụng cụ rải đúng tổng lượng vẫn có thể để lại những dải quá dày xen với những dải quá thưa.

1. Cây chỗ tốt chỗ xấu cần kiểm tra từ đâu

Đừng vội bón thêm khi thấy cây vàng hoặc chậm lớn. Chẳng hạn ở ngô, vàng lá có thể liên quan đến đất úng, ảnh hưởng thuốc trừ cỏ hoặc thiếu những chất dinh dưỡng khác nhau. Cần xem cả vị trí cây bị vàng, tình trạng đất và bộ rễ trước khi quyết định bổ sung phân.

Kiểm tra đất và bộ rễ trước khi quyết định bón thêm phân.

Nếu chỗ cây phát triển khác nhau tạo thành những dải gần trùng với đường đã đi bón, nên kiểm tra lại cách rải. Hãy đánh dấu vị trí rồi đối chiếu với nhật ký làm đồng. Đây là một dấu hiệu để tìm nguyên nhân, chưa đủ để kết luận phân bón hay dụng cụ có vấn đề.

Riêng với lúa, bảng so màu lá có thể hỗ trợ điều chỉnh lượng đạm theo tình trạng sinh trưởng khi được dùng đúng hướng dẫn. Quan sát có phương pháp sẽ hữu ích hơn việc nhìn một vài lá rồi quyết định tăng thêm cả lượt phân cho toàn ruộng.

2. Tính lượng phân cho từng khoảnh trước khi ra ruộng

Trước hết, ghi rõ loại cây, giai đoạn sinh trưởng và diện tích thực bón. Lượng phân cần dựa vào nhu cầu cây, điều kiện đất và quy trình kỹ thuật phù hợp tại địa phương. Khi có kết quả phân tích đất, nên dùng kết quả đó để điều chỉnh kế hoạch cùng người có chuyên môn.

Phân biệt lượng dinh dưỡng với lượng phân thương phẩm. Ví dụ, 10 kg phân có hàm lượng 16% N chứa 1,6 kg đạm nguyên chất. Vì vậy, hướng dẫn ghi kg N không thể hiểu thành từng ấy kilôgam phân trong bao. Đổi sang loại phân khác cũng cần tính lại theo hàm lượng trên nhãn.

Cũng cần tính đến dinh dưỡng còn lại từ các nguồn đã bón trước đó, kể cả phân hữu cơ. Loại phân này có thể tiếp tục giải phóng dinh dưỡng qua thời gian. Ghi rõ nguồn và lượng đã dùng sẽ giúp việc tính lần bón tiếp theo sát hơn, tránh cộng thêm phân theo thói quen.

Giả sử kế hoạch đã xác định dùng 20 kg một loại phân cho 1.000 m² trong một lần bón, khoảnh 300 m² tương ứng 6 kg. Đây chỉ là ví dụ quy đổi diện tích, không phải liều bón khuyến cáo. Cân riêng lượng phân cho từng khoảnh sẽ giúp phát hiện sớm chuyện rải quá tay.

Cân và chia lượng phân theo từng khoảnh trước khi ra ruộng.

Nên ghi diện tích bằng m² hoặc ha để người làm cùng hiểu thống nhất. Nếu nhà có nhiều thửa, có thể ghi tên thửa ngay trên phần phân đã chia. Khi đổi người bón giữa chừng, cần bàn giao cả diện tích đã làm và lượng còn lại, tránh rải trùng một đoạn mà không ai nhớ.

3. Nhìn đất và dự báo mưa trước khi chọn ngày bón

Một buổi rảnh chưa chắc đã là thời điểm thích hợp để bón. Khi dự báo mưa lớn, nhất là ở đất dốc hoặc nơi dễ chảy tràn, nên cân nhắc lùi lịch. Phân dễ tan có thể theo nước rời khỏi vùng cần bón. Cũng cần xem đường thoát nước để tránh phân rơi thẳng xuống mương.

Với urê, cần tính cả việc đưa phân vào đất sau khi rải. Urê nằm trên bề mặt có thể mất đạm dưới dạng khí amoniac; mức mất chịu ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm và pH. Tưới đủ để đưa phân xuống đất hoặc vùi theo quy trình phù hợp giúp hạn chế thất thoát. Chỉ thấy mặt đất hơi ẩm thì chưa thể yên tâm.

Với ruộng lúa, lịch bón phải đi cùng quản lý nước và giai đoạn sinh trưởng. Quy trình cho đất phù sa, đất phèn hay các vụ khác nhau có thể khác nhau. Bởi vậy, không nên lấy một mực nước hoặc một số ngày sau sạ rồi áp dụng cho mọi chân ruộng.

4. Rải toàn mặt hay bón theo hàng còn tùy cây

Rải đều trên bề mặt phù hợp với một số cách canh tác, nhưng nhiều cây lại cần bón theo dải, theo hốc hoặc quanh vùng rễ. Trước khi chọn dụng cụ, cần biết quy trình của mình yêu cầu phân nằm ở đâu. Cùng một loại phân, vị trí đặt khác nhau có thể ảnh hưởng đến khả năng cây sử dụng.

Với cây trồng theo hàng, chẳng hạn ngô hoặc một số loại rau, nếu quy trình yêu cầu bón cạnh hàng rồi lấp đất thì phải giữ đúng vị trí và khoảng cách theo hướng dẫn. Rải rộng cả mặt ruộng không thay thế được bước đó. Phân cần bón vùi cũng phải được đưa xuống đất đúng yêu cầu.

Ở vườn cây ăn quả, cần xác định vùng bón theo sự phân bố rễ và phạm vi tán, tránh đổ thành đống sát thân. Cây nhỏ và cây đã giao tán có phạm vi rễ khác nhau. Không nên dùng một khoảng cách cố định từ gốc cho mọi tuổi cây, rồi coi đó là vị trí bón chuẩn.

5. Hạt phân khác nhau thì cách rải cũng thay đổi

Trước khi nạp phân, kiểm tra vật liệu có khô, tơi và lẫn cục vón hay không. Phân ẩm hoặc vón có thể làm dòng phân ra không ổn định, thậm chí gây tắc. Khi đang làm mà thấy lượng phân ra thay đổi, nên dừng kiểm tra cửa cấp thay vì tiếp tục đi cho hết đường.

 Phân khô, tơi giúp hạn chế vón cục và tắc cửa cấp.

Hạt to, hạt nhỏ và phần phân vụn có thể rơi ở những vị trí khác nhau khi qua bộ phận rải. Nếu trộn các vật liệu có kích thước hạt chênh lệch, hỗn hợp còn có thể phân tách lúc nạp và lúc văng ra. Vì vậy, đổi loại phân cần thử lại, dù vẫn dùng chiếc máy và mức chỉnh cũ.

6. Thử một khoảnh nhỏ trước khi rải cả ruộng

Trước tiên cần xác định bề rộng làm việc hữu hiệu, hiểu đơn giản là khoảng cách giữa các đường đi để những dải phân nối nhau tương đối đều. Đừng lấy vị trí vài hạt văng xa nhất làm mốc. Khi ít gió, có thể dùng các khay hứng giống nhau đặt ngang hướng đi để kiểm tra phân bố, theo hướng dẫn hiệu chỉnh của thiết bị.

Chuẩn bị các khay hứng giống nhau để kiểm tra phân bố hạt khi rải thử.

Đo một dải thử có diện tích bằng bề rộng hữu hiệu nhân với chiều dài đường đi. Cân phân trước và sau khi rải để biết lượng đã dùng, không tính phần rơi vãi khi nạp hoặc tháo phân. So với kế hoạch để biết cần tăng hay giảm lượng cấp, rồi chỉnh từng bước và thử lại.

Tiếp tục ví dụ 20 kg cho 1.000 m², phần diện tích thử 100 m² tương ứng 2 kg. Nếu cân thấy đã rải 2,6 kg, mức thực tế quy đổi thành 26 kg cho 1.000 m², cao hơn kế hoạch 30%. Lúc này cần giảm lượng cấp và thử lại trước khi làm trên diện tích lớn.

Mỗi lần thử dùng khoảnh chưa bón hoặc hứng thu hồi vật liệu, tránh cộng dồn phân trên cùng một chỗ. Phân đã rải khi thử cũng phải tính vào tổng lượng của khoảnh đó. Khi lượng rải gần với kế hoạch, vẫn cần kiểm tra độ đều. Nếu đổi phân hoặc đổi cách vận hành, hãy kiểm lại mức chỉnh.

7. Giữ đều bước chân và ngắt dòng phân khi dừng

Khi lượng phân ra mỗi giây không đổi, đi chậm hơn sẽ làm một đơn vị diện tích nhận nhiều phân hơn. Nên chọn nhịp bước có thể duy trì và dùng đúng nhịp đó lúc thử máy. Nếu mặt ruộng lầy khiến tốc độ thay đổi nhiều, cần kiểm lại lượng rải trên một khoảnh đại diện.

Ngắt cấp phân trước khi dừng hoặc quay đầu để tránh đổ dồn tại một chỗ. Khi bước vào đường rải mới, phối hợp mở cửa cấp với chuyển động theo hướng dẫn vận hành. Với các góc hẹp, dành riêng lượng phân đã tính cho khu vực đó sẽ dễ kiểm soát hơn việc đứng tại chỗ rải bù.

Có thể đánh dấu đường đi bằng các mốc dễ nhìn từ đầu ruộng. Làm xong khoảnh nào thì ghi lại khoảnh đó, nhất là khi phải nghỉ giữa buổi. Đừng chờ tới lúc phân trong thùng gần hết mới cố nhớ phần nào đã bón; khi ấy rất dễ quay lại nhầm đường vừa đi qua.

8. Chọn dụng cụ theo công việc đang cần

Nếu thường xuyên phải rải phân trên diện tích phù hợp với bón mặt, bà con có thể cân nhắc dụng cụ hỗ trợ khâu phân phối vật liệu. Khi chọn, nên thử với đúng loại phân sẽ dùng, kiểm tra thao tác điều chỉnh và khả năng mang máy trong điều kiện ruộng thực tế. Chỉ nhìn tầm rải xa thì chưa đủ.

Một mẫu có thể tham khảo là máy rải phân chạy điện TMP-05 12V 8Ah của Tháp Xanh. Khi tìm hiểu thiết bị, nên hỏi rõ loại hạt phù hợp và cách chỉnh lượng ra, sau đó thử trên khoảnh nhỏ như trên. Bà con có thể xem thêm video tham khảo trước khi trao đổi về nhu cầu sử dụng.

Máy nhỏ như TMP-05 của nhà Tháp Xanh rất phù hợp.

Nếu công việc cần đưa phân vào từng hốc, bón cạnh hàng hoặc vùi ở độ sâu xác định, hãy chọn dụng cụ đáp ứng đúng cách bón đó. Thiết bị phù hợp sẽ hỗ trợ người làm thực hiện kế hoạch; lượng phân và vị trí bón vẫn phải xuất phát từ yêu cầu của cây trồng.

9. Ghi lại vài dòng sau mỗi lần bón

Cuối buổi, ghi tên phân, khối lượng đã dùng, diện tích, ngày bón và mức chỉnh dụng cụ. Nếu có mưa hoặc phải thay đổi cách làm giữa chừng, ghi thêm sự việc đó. Một tờ giấy giữ cùng sổ làm đồng cũng đủ, miễn là lần sau người bón đọc lại được.

Khi thăm ruộng, quay lại những vị trí đã đánh dấu để theo dõi cây. Nếu còn chênh lệch, đối chiếu với tình trạng nước, đất và lần bón trước rồi mới điều chỉnh. Ở lần bón tới, hãy bắt đầu bằng việc cân đúng lượng cho một khoảnh đã đo. Kết quả thử sẽ cho biết cần sửa thao tác nào trước khi làm tiếp.

QUANG LUÂN

Thông tin liên hệ
- Hotline : (+84) 0965 524 005
- Kinh Doanh 1 : 0971 454 147
- Kinh Doanh 2 : 0348 233 006
- Kinh Doanh 3 : 0867 710 895
- Kinh Doanh 4 : 0347 944 005
- Kinh Doanh 5 : 0347 667 006
- Kinh Doanh 6 : 0383 224 005
- Kinh Doanh 7 : 0395 767 006
- Tp. HCM : (+84) 0904 746 368
- Kỹ Thuật : (+84) 0985 256 637
- Email : kinhdoanh@thapxanh.com
- Website : https://thapxanh.com
- Facebook : https://www.facebook.com/thapcayxanh
- Twitter : https://twitter.com/ThapXanh
- Youtube : https://www.youtube.com/c/thapxanhtv